Masz już drewno – opałowe czy kominkowe – ale to jeszcze nie koniec. Bez dobrego składowania nawet najlepszy opał zamiast schnąć, zaczyna gnić i pleśnieć. Najczęstszym błędem jest trzymanie drewna bezpośrednio przy ścianie, na gołej ziemi albo szczelnie owiniętego folią. W tym poradniku pokazujemy, jak prawidłowo przechowywać drewno, kiedy wybrać gotowy stojak, a kiedy zbudować własną wiatę, oraz jak układać stos, żeby drewno naprawdę wyschło. Czym palić i jak długo sezonować, opisujemy w tekstach o drewnie opałowym i kominkowym, a o samym paleniu przy piecu i kominku na drewno.
Po co dobre składowanie
Sezonowanie i przechowywanie drewna rządzą się tymi samymi prawami. Aby drewno oddało wodę i osiągnęło wilgotność nadającą się do palenia, potrzebuje trzech rzeczy: swobodnego przewiewu, zadaszenia chroniącego przed opadami i odizolowania od gruntu. Gdy któregoś z tych warunków zabraknie, drewno nie schnie, lecz pleśnieje, gnije lub staje się siedliskiem szkodników, a spalane mokro grzeje słabo, dymi i zanieczyszcza komin oraz powietrze. Dobre składowanie to więc nie kwestia estetyki, ale realnej wartości opału.
Zasady prawidłowego składowania
Kilka prostych zasad decyduje o tym, czy drewno wyschnie, czy zmarnieje.
Przede wszystkim drewno nie może leżeć bezpośrednio na ziemi, bo błyskawicznie chłonie z niej wilgoć – trzeba je unieść na paletach, bloczkach betonowych lub legarach. Jeśli stos stoi przy ścianie domu, zostaw między nimi 10-20 centymetrów odstępu, aby powietrze mogło swobodnie krążyć i nie niszczyło elewacji. Górę stosu należy zadaszyć ze spadkiem, chroniąc drewno przed deszczem i śniegiem, ale boki muszą pozostać otwarte. Najczęstszym błędem jest szczelne owijanie stosu folią lub plandeką – powstaje wtedy efekt szklarni, wilgoć się skrapla i drewno zamiast schnąć, pleśnieje; jeśli już używasz plandeki, przykryj nią wyłącznie wierzch, nigdy do samej ziemi. Miejsce powinno być przewiewne i najlepiej nasłonecznione, bo słońce i wiatr potrafią skrócić sezonowanie nawet o 30 procent.
Jak układać stos
Sposób układania wpływa i na schnięcie, i na stabilność. Polana układa się równolegle, warstwa po warstwie, luźniej na brzegach, a nieco ciaśniej w środku, tak by między nimi zostawały szczeliny umożliwiające przepływ powietrza. Dolny rząd dobrze jest ułożyć w poprzek, a na końcach stosu polana układać prostopadle, na krzyż – takie „klatki” stabilizują całą konstrukcję i zapobiegają jej rozsypaniu. Stos nie powinien być wyższy niż około dwa metry, bo wyższy łatwo się przewraca.
Gotowy stojak czy własna wiata
Wybór zależy od tego, ile drewna chcesz przechowywać. Metalowy stojak lub niewielki regał sprawdzi się przy małym zapasie na taras czy pod ścianę – jest tani i mobilny. Do sezonowania większych ilości lepsza jest drewutnia, czyli wiata na drewno: otwarta konstrukcja przypominająca zadaszony domek, która chroni przed opadami i zapewnia przewiew. Można kupić gotową w markecie, zamówić u stolarza albo zbudować samodzielnie. Kupując gotową, koniecznie sprawdź, czy jest zaimpregnowana – jeśli nie, trzeba to zrobić samemu, inaczej sama konstrukcja szybko zgnije.
Jak zbudować wiatę krok po kroku
Budowa prostej wiaty jest w zasięgu majsterkowicza, o ile zadba o kilka kluczowych elementów.
Zacznij od przygotowania podłoża w przewiewnym, nasłonecznionym miejscu od strony południowej – utwardź je i ustaw palety lub bloczki, by drewno nie dotykało gruntu. Następnie zamocuj słupy z drewna konstrukcyjnego na kotwach lub metalowych podstawach, tak by nie miały kontaktu z gruntem ani betonem, bo to one są najbardziej narażone na gnicie. Na słupach oprzyj belki i krokwie dachu ze spadkiem odprowadzającym wodę i zadbaj o okap, który osłoni drewno przed deszczem zacinającym z boku. Dach pokryj blachą, gontem lub płytą bitumiczną, a tył i boki zostaw ażurowe – swobodny przepływ powietrza jest tu ważniejszy niż pełna osłona. Na koniec zabezpiecz całą konstrukcję impregnatem i ułóż drewno warstwami.
Materiał na konstrukcję
Wiatę buduje się z drewna, które samo musi być odporne na warunki atmosferyczne. Na słupy i konstrukcję najlepsze jest drewno konstrukcyjne, najlepiej impregnowane ciśnieniowo, o którym piszemy w tekście o drewnie konstrukcyjnym. Do łączenia elementów używa się łączników ciesielskich – kątowników i wkrętów konstrukcyjnych – a dach pokrywa blachą, gontem lub płytą bitumiczną. Warto od razu zaplanować materiał z zapasem na okap i solidne zamocowanie słupów.
Ochrona konstrukcji
Skoro wiata ma stać latami na deszczu, jej ochrona jest równie ważna jak samo drewno w środku. Całą konstrukcję, a zwłaszcza dolne części słupów, trzeba zaimpregnować, bo to one najszybciej gniją. Najlepszym rozwiązaniem jest osadzenie słupów na metalowych kotwach lub podstawach, które unoszą drewno nad gruntem i betonem, odcinając je od wilgoci. Jak dobrać preparat i jak nakładać go systemowo, opisujemy w tekście o impregnacie do drewna.
Ile drewna pomieści
Planując wielkość wiaty, łatwo oszacować jej pojemność. Jeden metr przestrzenny drewna to stos o wymiarach mniej więcej metr na metr na metr, w którym około dwie trzecie stanowi drewno, a reszta to przestrzeń między polanami. Mnożąc szerokość, głębokość i wysokość planowanego stosu w metrach, otrzymasz orientacyjną pojemność w metrach przestrzennych – na przykład wiata o wymiarach dwa na jeden na półtora metra pomieści około trzech metrów przestrzennych drewna.
Typowe błędy
Najczęstsze pomyłki przy składowaniu drewna powtarzają się i wszystkie sprowadzają się do zatrzymania wilgoci. To układanie drewna bezpośrednio na ziemi, ustawianie stosu tuż przy ścianie bez odstępu, szczelne owijanie folią, które zamienia stos w parownik, oraz zbyt mały daszek, spod którego deszcz i tak zacieka. Błędem jest też składowanie pod gęstymi koronami drzew, gdzie brakuje słońca i spadają liście, oraz trzymanie drewna w wilgotnej piwnicy, w której nie ma szans wyschnąć. Wreszcie stos ułożony niestabilnie, bez krzyżowania końców, prędzej czy później się rozsypie.
Wiata na drewno – plan i lista materiałów (PDF do druku)
Zasady prawidłowego składowania, lista materiałów na prostą wiatę i lista kontrolna dobrze ułożonego stosu. Wydrukuj przed budową i zakupami.
Najczęściej zadawane pytania
Jak przechowywać drewno opałowe, żeby nie zgniło?
Trzymaj je nad gruntem, na paletach lub bloczkach, w przewiewnym i nasłonecznionym miejscu, z zadaszeniem od góry i otwartymi bokami. Nigdy nie układaj drewna na ziemi ani nie owijaj szczelnie folią.
Czy drewno można trzymać przy ścianie domu?
Można, ale trzeba zostawić 10-20 centymetrów odstępu między stosem a ścianą, żeby powietrze swobodnie krążyło. Drewno przylegające do ściany nie wysycha i może niszczyć elewację.
Czym przykryć drewno – folią czy zadaszeniem?
Najlepsze jest stałe zadaszenie lub oddychająca plandeka osłaniająca tylko wierzch stosu. Szczelna folia zatrzymuje wilgoć i powoduje pleśnienie, dlatego nigdy nie okrywaj stosu do samej ziemi.
Jak zbudować wiatę na drewno?
Ustaw impregnowane słupy z drewna konstrukcyjnego na kotwach nad gruntem, oprzyj na nich dach ze spadkiem i okapem, pokryj go blachą lub gontem, a boki zostaw otwarte. Na koniec zaimpregnuj całą konstrukcję.
Ile drewna mieści metr przestrzenny?
Jeden metr przestrzenny to stos o wymiarach około metr na metr na metr, w którym mniej więcej dwie trzecie objętości stanowi drewno. Pojemność wiaty oszacujesz, mnożąc jej szerokość, głębokość i wysokość w metrach.
Źródła
- Poradniki praktyczne o składowaniu i sezonowaniu drewna opałowego
- Materiały o budowie drewutni i wiat na drewno
- Opracowania o zasadach układania i zabezpieczania stosu drewna
- Informacje o pojemności składowania w metrach przestrzennych