Sadzenie drzew i krzewów to fundament każdego ogrodu – dobrze posadzona roślina rośnie i cieszy przez dziesięciolecia, a źle posadzona marnieje mimo najlepszej pielęgnacji. Na szczęście zasady są proste, o ile pamięta się o kilku najważniejszych: właściwym terminie, odpowiedniej głębokości sadzenia i regularnym podlewaniu w pierwszym roku. W tym poradniku przeprowadzamy przez cały proces krok po kroku – od wyboru terminu i sadzonki, przez samo sadzenie, po pielęgnację. Jesień to zresztą jeden z najlepszych momentów na tę pracę.
Kiedy sadzić drzewa i krzewy
Termin zależy przede wszystkim od tego, w jakiej formie kupiliśmy roślinę.
Rośliny z gołym korzeniem, czyli z odkrytym systemem korzeniowym, sadzi się wyłącznie jesienią, od października do listopada, lub wczesną wiosną, od marca do kwietnia, zawsze w stanie bezlistnym. Trzeba je posadzić od razu po zakupie i pilnować, by korzenie nie przeschły. Rośliny z bryłą korzeniową, często owiniętą jutą, również sadzi się jesienią lub wiosną – to głównie gatunki iglaste i większe okazy, a jutowe opakowanie można naciąć i zostawić, bo się rozłoży. Największą swobodę dają rośliny z pojemnika, które można sadzić przez cały sezon, z wyjątkiem mrozów i upałów, ponieważ mają nienaruszony system korzeniowy. Ogólnie jednak jesień jest najkorzystniejsza: gleba jest wtedy ciepła i wilgotna, roślina znajduje się w spoczynku i zdąży się ukorzenić przed zimą, by wiosną ruszyć z rozwojem. Kupując sadzonkę, wybieraj egzemplarze zdrowe, o gładkiej korze, wilgotnych korzeniach i bez oznak chorób.
Wybór miejsca i przygotowanie gleby
Drzewa najlepiej sadzić na obrzeżach działki, z dala od ogrodzenia, budynków i ulicy, uwzględniając ich docelową wielkość. Teren warto przygotować z wyprzedzeniem, dokładnie go odchwaszczając – zwłaszcza z uporczywych chwastów, takich jak perz. Dół pod roślinę powinien być dwa razy szerszy niż jej system korzeniowy lub bryła, dzięki czemu łatwiej umieścić w nim roślinę, a korzenie nie zawijają się i swobodnie wrastają w spulchnioną glebę. Warto zachować wierzchnią, żyźniejszą warstwę ziemi do zasypania korzeni, można ją też wzbogacić kompostem.
Jak posadzić drzewo krok po kroku
Samo sadzenie jest proste, ale decyduje o powodzeniu na lata, dlatego warto zrobić je starannie.
Przed sadzeniem namocz korzenie lub bryłę, a przy gołym korzeniu usyp na dnie dołka niewielki kopczyk i rozłóż na nim korzenie, nie zwijając ich. Najważniejszy moment to ustawienie rośliny na właściwej głębokości: szyjka korzeniowa, czyli miejsce przejścia korzeni w pień, a u drzew szczepionych miejsce szczepienia, musi znaleźć się na poziomie gruntu. Zbyt głębokie sadzenie to najczęstszy i najgroźniejszy błąd, bo dusi roślinę i sprzyja gniciu. Następnie zasyp korzenie żyzną, wilgotną ziemią, delikatnie potrząsając rośliną, żeby wypełnić wszystkie przestrzenie, i ubij glebę. Wokół rośliny uformuj z ziemi misę zalewową, która zatrzyma wodę, i obficie podlej – tak, aby wilgoć dotarła głęboko do korzeni. Na koniec pozostaje wyściółkowanie i, w razie potrzeby, palikowanie.
Palikowanie i ściółkowanie
Wyższe drzewa, zwłaszcza sadzone z gołym korzeniem, warto przymocować do palika, który stabilizuje je i chroni przed wyłamaniem czy przewróceniem przez wiatr, dopóki się nie ukorzenią. Palik wbija się przy bryli, a roślinę przywiązuje elastyczną opaską w kształcie ósemki – luźno, tak by nie przecinała kory i mogła rozciągać się wraz z grubieniem pnia. Po dwóch, trzech latach, gdy drzewo się zakotwiczy, palik można usunąć. Glebę wokół rośliny dobrze jest przykryć warstwą ściółki z kory, która ogranicza parowanie i wzrost chwastów – ważne tylko, by nie układać jej tuż przy pniu, bo wilgotna kora sprzyjałaby jego gniciu.
Pielęgnacja w pierwszym roku
Pierwszy sezon jest decydujący, bo roślina dopiero się ukorzenia. Najważniejsze jest regularne podlewanie – lepiej rzadziej, ale obficie, tak by woda sięgała głęboko, gdzie docierają korzenie; szczególnej uwagi wymaga to w czasie suszy. Ważne jest też cięcie: drzewa posadzone wiosną przycina się od razu po posadzeniu, aby zrównoważyć koronę z systemem korzeniowym, a te posadzone jesienią – dopiero w marcu lub kwietniu, przed rozwojem pąków. Przy sadzeniu jesiennym warto usypać wokół podstawy kopczyk ziemi, który ochroni korzenie przed mrozem. Świeżo posadzonych roślin lepiej od razu nie nawozić – z zasilaniem warto poczekać. Materiału do wzbogacenia gleby dostarczy z czasem dobrze prowadzony kompostownik.
Najczęstsze błędy przy sadzeniu
Większość niepowodzeń wynika z kilku powtarzalnych pomyłek. Najczęstsza to zbyt głębokie sadzenie, przy którym szyjka korzeniowa lub miejsce szczepienia znajdują się pod ziemią. Szkodzą też za mały dół, w którym korzenie się zawijają, oraz przesuszenie korzeni przed posadzeniem, zwłaszcza przy gołym korzeniu. Częstym błędem jest brak misy zalewowej i zaniedbanie podlewania w pierwszym roku, a także układanie ściółki lub kopczyka tuż przy pniu i zbyt sztywne przywiązanie do palika, które przecina korę. Unikając tych pułapek, znacznie zwiększasz szansę, że roślina dobrze się przyjmie. Przy doborze gatunków przydadzą się nasze teksty o szybko rosnących drzewach, roślinach na żywopłot oraz inspiracje z ogrodu dendrologicznego.
Sadzenie drzew i krzewów – poradnik (PDF do druku)
Kiedy sadzić poszczególne rodzaje sadzonek, sadzenie krok po kroku oraz najczęstsze błędy na jednej stronie. Wydrukuj i weź do ogrodu.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy najlepiej sadzić drzewa i krzewy?
Rośliny z gołym korzeniem i bryłą sadzi się jesienią lub wczesną wiosną, a z pojemnika przez cały sezon poza mrozami i upałami. Jesień jest zwykle najkorzystniejsza.
Jak głęboko sadzić drzewo?
Tak, aby szyjka korzeniowa, a u drzew szczepionych miejsce szczepienia, znalazła się na poziomie gruntu. Zbyt głębokie sadzenie to najczęstszy błąd, który dusi roślinę.
Jak duży powinien być dół pod drzewo?
Dół powinien być około dwa razy szerszy niż system korzeniowy lub bryła rośliny i spulchniony, żeby korzenie łatwo wrastały w glebę.
Jak podlewać drzewo po posadzeniu?
Rzadziej, ale obficie, tak aby woda sięgała głęboko do korzeni. Podlewanie jest najważniejsze w pierwszym roku i w czasie suszy; pomaga uformowana wokół misa zalewowa.
Czy trzeba palikować drzewo?
Wyższe drzewa, zwłaszcza z gołym korzeniem, warto przywiązać do palika elastyczną opaską, aby ustabilizować je do czasu ukorzenienia. Po dwóch, trzech latach palik się usuwa.
Sadzić drzewo z gołym korzeniem czy z pojemnika?
Rośliny z gołym korzeniem są tańsze, ale sadzi się je tylko jesienią lub wiosną. Rośliny z pojemnika kosztują więcej, za to można je sadzić niemal przez cały sezon.
Źródła
- Poradniki ogrodnicze i szkółkarskie – terminy i technika sadzenia drzew oraz krzewów
- Opracowania o sadzeniu roślin z gołym korzeniem, bryłą i z pojemnika
- Materiały o palikowaniu, ściółkowaniu i podlewaniu nowo posadzonych roślin
- Zestawienia najczęstszych błędów przy sadzeniu drzew i krzewów