Rośliny okrywowe – dobór do stanowiska i sadzenie

Rośliny okrywowe to jeden z najlepszych pomysłów na miejsca, w których trawnik się nie sprawdza – zacienione zakątki pod drzewami, strome skarpy czy suche, nasłonecznione rabaty. Tworzą gęsty, zielony kobierzec, który tłumi chwasty, chroni glebę i zdobi ogród, a przy tym nie wymaga koszenia. W tym poradniku podpowiadamy, jak dobrać rośliny okrywowe i płożące do konkretnego stanowiska oraz jak je posadzić, żeby szybko się zwarły i cieszyły oko przez lata.

Do czego służą rośliny okrywowe

Rośliny okrywowe to niskie gatunki, które rozrastają się za pomocą rozłogów, kłączy lub płożących pędów, często zakorzeniających się w nowym miejscu. Dzięki temu w ciągu jednego do trzech lat tworzą zwarty dywan. Ich zalety są wszechstronne: zastępują trawnik tam, gdzie trudno go utrzymać, umacniają skarpy i zapobiegają erozji, wypełniają przestrzeń pod drzewami i między krzewami, a gęstwina pędów skutecznie tłumi chwasty. Dodatkowo chronią glebę przed wysychaniem i skrajnymi temperaturami. Są przy tym długowieczne i w większości mało wymagające, więc raz posadzone zdobią ogród przez wiele sezonów.

Rośliny okrywowe – dobór do stanowiska

Najważniejszy przy wyborze jest charakter miejsca: ile dociera do niego słońca, jaka jest gleba i czy powierzchnia będzie deptana. Do każdego stanowiska pasują inne gatunki.

Do miejsc zacienionych i pod drzewa, gdzie trawa marnie rośnie, najlepiej nadają się bluszcz pospolity, barwinek, runianka japońska, dąbrówka rozłogowa i kopytnik – tworzą tam gęste kobierce. Na stanowiska słoneczne i suche, także na ubogiej, przepuszczalnej glebie, wybierz macierzankę, rozchodniki, floks szydlasty, gęsiówkę czy goździki, które odwdzięczą się kwitnącymi matami. Skarpy najlepiej umacniają rośliny rozrastające się rozłogami, takie jak jałowce płożące, irga pozioma i tojeść rozesłana, bo wiążą glebę i chronią ją przed osuwaniem. Jeśli powierzchnia ma być czasem deptana, na przykład między płytami ścieżki, sięgnij po macierzankę, rozchodniki lub koniczynę białą, które znoszą umiarkowany ruch. Osobną, cenną grupą są gatunki zimozielone – bluszcz, barwinek, runianka, płożące iglaki i irga – które zachowują kolor przez cały rok, także zimą.

Jak sadzić rośliny okrywowe

Sukces zależy w dużej mierze od przygotowania. Rośliny okrywowe sadzi się wiosną lub jesienią, a najważniejszym krokiem jest dokładne odchwaszczenie podłoża – gdy pędy się rozrosną, usunięcie chwastów spod nich będzie już bardzo trudne.

Kluczowy jest właściwy rozstaw, dobrany do tempa wzrostu i docelowej wielkości rośliny. Gatunki silnie rosnące, takie jak barwinek, runianka czy jałowiec płożący, sadzi się co 30-50 cm, drobne byliny w rodzaju macierzanki czy żurawki co 20-30 cm, a krzewy okrywowe, na przykład irgę poziomą, co 60-80 cm. Po posadzeniu całą rabatę należy obficie podlać, a glebę wyściółkować warstwą kory o grubości 3-7 cm, zrębków lub grysu; tam, gdzie chwastów jest szczególnie dużo, pomaga rozłożenie agrowłókniny. Ściółka ogranicza parowanie i kiełkowanie chwastów do czasu, aż rośliny same przykryją ziemię. Większość gatunków najlepiej rośnie na glebie o odczynie pH od 5,5 do 7,0.

Pielęgnacja i gatunki ekspansywne

Po zwarciu rośliny okrywowe wymagają niewiele uwagi – wystarczy okazjonalne przycięcie zimozielonych gatunków i uzupełnianie ewentualnych ubytków. Trzeba jednak pamiętać, że część z nich rozrasta się bardzo agresywnie i potrafi zdominować rabatę. Do takich ekspansywnych roślin należą między innymi gajowiec żółty, podagrycznik, bluszczyk kurdybanek, tojeść rozesłana i dąbrówka. Warto sadzić je świadomie, z dala od delikatnych bylin, a w razie potrzeby ograniczać ich zasięg obrzeżem lub regularnym cięciem. Na większych powierzchniach ładniej niż jednogatunkowy dywan wygląda kompozycja z kilku gatunków o zbliżonych wymaganiach, ale różnej fakturze i barwie liści.

Rośliny okrywowe zamiast trawnika

Rośliny okrywowe bywają wygodną alternatywą dla klasycznego trawnika: nie trzeba ich kosić, wertykulować ani tak często podlewać, a przy tym radzą sobie w miejscach, gdzie trawa zawodzi. Ich ograniczeniem jest mniejsza odporność na intensywne deptanie, dlatego na ścieżki i strefy zabaw lepiej pozostawić murawę lub wybrać najbardziej wytrzymałe gatunki. Okrywowe świetnie komponują się też z innymi roślinami – z trawami ozdobnymi tworzą naturalistyczne rabaty, doskonale wypełniają przestrzeń pod drzewami i krzewami, a w duchu dzikiego ogrodu dobrze współgrają z łąką kwietną.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie rośliny okrywowe do cienia?

Do cienia i pod drzewa najlepiej nadają się bluszcz, barwinek, runianka japońska, dąbrówka rozłogowa i kopytnik. Tworzą gęste kobierce tam, gdzie trawa nie chce rosnąć.

Jakie rośliny okrywowe na słońce i na skarpę?

Na słońce i suche stanowiska wybierz macierzankę, rozchodniki, floks szydlasty i goździki. Skarpy dobrze umacniają jałowce płożące, irga pozioma i tojeść rozesłana.

Jak gęsto sadzić rośliny okrywowe?

Rozstaw zależy od gatunku: silnie rosnące co 30-50 cm, drobne byliny co 20-30 cm, a krzewy okrywowe co 60-80 cm. Gęstsze sadzenie przyspiesza zwarcie kobierca.

Czy rośliny okrywowe zastąpią trawnik?

Tak, zwłaszcza w miejscach trudnych do koszenia. Nie trzeba ich kosić, ale są mniej odporne na intensywne deptanie, więc na ścieżki lepiej wybrać gatunki wytrzymałe lub zostawić trawnik.

Jak sadzić rośliny okrywowe, żeby nie zarastały chwastami?

Najpierw dokładnie odchwaść podłoże, potem posadź rośliny w odpowiednim rozstawie, obficie podlej i wyściółkuj korą lub agrowłókniną. Ściółka tłumi chwasty do czasu zwarcia roślin.

Które rośliny okrywowe są zimozielone?

Zielone przez cały rok pozostają bluszcz, barwinek, runianka, płożące iglaki oraz irga. To dobry wybór, jeśli zależy nam na kolorze także zimą.

Źródła

• Poradniki ogrodnicze i szkółkarskie – dobór, sadzenie i pielęgnacja roślin okrywowych
• Opracowania o roślinach zadarniających do cienia, na słońce i na skarpy
• Materiały dotyczące rozstawu sadzenia i ściółkowania roślin okrywowych
• Zestawienia gatunków ekspansywnych i odpornych na deptanie