Monstera (Monstera deliciosa), znana też jako monstera dziurawa, to jedna z najczęściej kupowanych roślin domowych w Polsce. Duże, powcinane liście wyglądają efektownie, a sama roślina wybacza sporo zaniedbań. W tym poradniku znajdziesz wszystko, co potrzebne do jej prowadzenia: stanowisko, podlewanie, przesadzanie, rozmnażanie i rozwiązywanie najczęstszych problemów. Jeśli dopiero dobierasz rośliny do domu, zacznij od naszego poradnika o kwiatach doniczkowych albo przejrzyj atlas roślin doniczkowych.
Na dole strony czeka karta pielęgnacji monstery do wydrukowania.
Skąd biorą się dziury w liściach monstery
Charakterystyczne otwory i wcięcia to fenestracja. Młode rośliny mają liście pełne, bez dziur, i to normalne. Powcinane blaszki pojawiają się dopiero z wiekiem, gdy monstera dostaje wystarczająco dużo światła. Przyjmuje się, że w naturze taki kształt przepuszcza światło do niżej położonych liści i lepiej znosi podmuchy wiatru w koronie lasu.
Warto rozróżnić dwie rośliny sprzedawane jako monstera dziurawa. Monstera deliciosa ma duże liście z głębokimi wcięciami sięgającymi brzegu. Monstera adansonii, czyli monkey mask, jest mniejsza, a jej dziury są zamknięte wewnątrz blaszki. To dwa różne gatunki o podobnych wymaganiach, ale innym pokroju.
Stanowisko i światło
Monstera najlepiej rośnie w jasnym miejscu z rozproszonym światłem. Znosi półcień, ale wtedy wypuszcza mniej dziur i rośnie wolniej. Ostrego słońca w południe lepiej unikać, bo przypieka liście. Dobre miejsce to okolice okna wschodniego lub zachodniego albo trochę w głębi pokoju od strony południowej. Roślina lubi stałe miejsce, choć znosi obracanie doniczki co jakiś czas, żeby rosła równomiernie.
Podlewanie
Monsterę podlewamy, gdy górne 2-3 cm podłoża przeschną. Nadmiar wody szkodzi bardziej niż krótka susza, bo prowadzi do gnicia korzeni. Zimą, przy krótszym dniu i niższej aktywności rośliny, podlewamy wyraźnie rzadziej. Najpewniejszą metodą jest sprawdzenie wilgotności palcem, a nie podlewanie według sztywnego terminarza.
Czasem na końcach liści pojawiają się krople wody. To gutacja, czyli naturalne wypychanie nadmiaru wody, które zdarza się przy bardzo wilgotnym podłożu. Nie trzeba się nią martwić, choć jeśli występuje często, to sygnał, że podlewasz zbyt obficie.
Gleba i przesadzanie
Monstera potrzebuje podłoża przepuszczalnego i napowietrzonego. Dobrze sprawdza się mieszanka ziemi do roślin zielonych z dodatkiem kory sosnowej i perlitu, która nie zbija się i szybciej odprowadza wodę. Młode rośliny przesadza się co roku, starsze co dwa, trzy lata albo gdy korzenie zaczynają wychodzić z doniczki. Nową doniczkę wybieramy o kilka centymetrów szerszą od poprzedniej, koniecznie z otworem odpływowym.
Nawożenie
Od wiosny do końca lata monsterę zasilamy nawozem dla roślin zielonych co 2-3 tygodnie. Jesienią i zimą nawożenie wstrzymujemy, bo roślina zwalnia i nie wykorzysta składników, a ich nadmiar odkłada się w podłożu i zasala je. Nawóz zawsze podajemy na wilgotną ziemię, nie na przesuszoną bryłę.
Palik mchowy i korzenie powietrzne
Monstera to pnącze, więc z czasem potrzebuje podpory. Palik mchowy albo rurka z włókna kokosowego pozwalają jej się wspinać i sprzyjają wytwarzaniu większych, mocniej powcinanych liści. Grube korzenie powietrzne, które roślina wypuszcza na łodygach, to nie usterka. Można je skierować do podłoża albo poprowadzić po paliku. Nie trzeba ich obcinać, a jeśli już, to pojedyncze, bez naruszania łodygi.
Przycinanie i formowanie
Przycinanie pomaga zapanować nad rozłożystą rośliną i pobudza ją do rozkrzewienia. Cięcie wykonujemy tuż nad węzłem, czyli miejscem, z którego wyrasta liść i korzeń powietrzny. Odcięty fragment z węzłem nadaje się do rozmnażania. Podczas pracy warto założyć rękawice, bo sok monstery zawiera szczawiany wapnia i może podrażniać skórę.
Rozmnażanie monstery krok po kroku
Monsterę najłatwiej rozmnożyć z sadzonki pędowej. Najważniejsze jest to, żeby fragment miał węzeł, bo bez niego nie wypuści korzeni.
- Wybierz zdrowy pęd i utnij fragment tuż pod węzłem. Najlepiej, jeśli ma przy węźle korzeń powietrzny.
- Włóż sadzonkę do słoika z odstaną wodą tak, aby węzeł był zanurzony, a liść pozostał nad wodą.
- Ustaw słoik w jasnym miejscu bez ostrego słońca i wymieniaj wodę co kilka dni.
- Po kilku tygodniach, gdy korzenie osiągną kilka centymetrów, przesadź sadzonkę do lekkiego podłoża.
- Przez pierwsze tygodnie utrzymuj podłoże lekko wilgotne, aż roślina się przyjmie.
Sadzonkę można też ukorzenić od razu w wilgotnym podłożu lub w mchu sfagnowym. Metoda w wodzie jest wygodniejsza, bo widać postęp ukorzeniania.
Najczęstsze problemy
Większość kłopotów z monsterą wynika z podlewania i światła. Poniższa diagnostyka pomaga szybko połączyć objaw z przyczyną.
Jeśli na liściach albo pod nimi widać drobne szkodniki, na przykład przędziorki lub tarczniki, sprawdź nasz poradnik o szkodnikach roślin doniczkowych. Im wcześniej zareagujesz, tym łatwiej opanować atak.
Czy monstera kwitnie i czy owoc jest jadalny
W mieszkaniu monstera kwitnie rzadko. Jej kwiat to kolba osłonięta białą pochwą, podobna do kwiatu skrzydłokwiatu. W naturze po przekwitnieniu zawiązuje się owoc monstery deliciosa, który w pełni dojrzały jest jadalny i smakuje jak połączenie ananasa z bananem. Uwaga jest jednak istotna: owoc jadalny jest wyłącznie po całkowitym dojrzeniu. Niedojrzały zawiera szczawiany wapnia i silnie drażni błony śluzowe. W warunkach domowych owocowanie praktycznie się nie zdarza.
Czy monstera jest trująca
Tak. Monstera zawiera szczawiany wapnia, przez co jest trująca dla kotów i psów oraz drażniąca dla ludzi. Pogryzienie liścia powoduje pieczenie i obrzęk w jamie ustnej. Jeśli masz zwierzęta, trzymaj roślinę poza ich zasięgiem i sprawdź inne gatunki w naszym zestawieniu roślin bezpiecznych i trujących dla kota. Podobnie działa spokrewniona z monsterą difenbachia, która jest jeszcze bardziej drażniąca.
Monstera – karta pielęgnacji
Warunki uprawy, tabela objaw-przyczyna i zasady bezpieczeństwa na jednej stronie. Do wydrukowania i powieszenia obok rośliny.
Najczęstsze pytania
Jak dbać o monsterę?
Monstera potrzebuje jasnego, rozproszonego światła, podlewania po przeschnięciu górnej warstwy podłoża i przepuszczalnej ziemi. Od wiosny do lata warto ją nawozić co 2-3 tygodnie, a do wspinania dać palik mchowy. Zimą podlewa się rzadziej i nie nawozi.
Dlaczego moja monstera nie ma dziur w liściach?
Najczęściej dlatego, że jest jeszcze młoda albo stoi w zbyt ciemnym miejscu. Powcinane liście pojawiają się z wiekiem, gdy roślina dostaje wystarczająco dużo światła. Przestaw ją w jaśniejsze miejsce i daj jej czas.
Dlaczego monstera ma żółte liście?
Najczęstszą przyczyną jest przelanie i zbyt mokra bryła korzeniowa. Ogranicz podlewanie i sprawdź, czy woda swobodnie odpływa z doniczki. Pojedyncze, najstarsze liście żółkną też z wiekiem i to naturalne.
Jak rozmnożyć monsterę?
Utnij fragment pędu z węzłem, najlepiej z korzeniem powietrznym, i włóż go do wody tak, by węzeł był zanurzony. Po kilku tygodniach, gdy pojawią się korzenie, przesadź sadzonkę do podłoża.
Źródła
- Opracowania botaniczne rodzaju Monstera – systematyka i nazewnictwo (deliciosa, adansonii)
- Literatura ogrodnicza o uprawie roślin doniczkowych – stanowisko, podlewanie, przesadzanie i rozmnażanie
- Bazy toksyczności roślin dla zwierząt domowych – szczawiany wapnia u roślin obrazkowatych
- Monstera – karta pielęgnacji, opracowanie redakcji Aura Natury