Nowy ogród potrzebuje lat, by dać cień i osłonić przed spojrzeniami sąsiadów – chyba że postawimy na drzewa szybko rosnące. Takie gatunki już po kilku latach potrafią stworzyć zielony parawan i rzucić przyjemny cień na taras. Szybki wzrost ma jednak swoją cenę, dlatego wybór trzeba przemyśleć: sprawdzić, ile roślina ma miejsca, jak zachowują się jej korzenie i jak długo pożyje. W tym poradniku podpowiadamy, które drzewa najlepiej sprawdzą się na zacienienie i osłonę oraz o czym pamiętać, zanim je posadzimy.
Szybko rosnące drzewa na cień i na osłonę
Zacznij od tego, czego oczekujesz – gęstego cienia nad tarasem, wysokiej osłony od ulicy czy całorocznego parawanu. Do każdego z tych celów pasują inne gatunki.
Na szybki, gęsty cień najlepsze są drzewa o szerokich liściach i rozłożystej koronie, takie jak katalpa, zwana też surmią, klon czy lipa – już po kilku latach dają wyraźne zacienienie. Do osłony i parawanu sprawdzą się gatunki wąskie lub gęste: strzelista topola włoska, świerk oraz grab, które skutecznie chronią prywatność i osłaniają od wiatru. Najszybszy efekt zapewniają ekspresowe liściaste – wierzba, topola i paulownia – przyrastające nawet o dwa, trzy metry rocznie, choć są krótkowieczne i wymagają dużo miejsca. Jeśli zależy nam na lekkim, ażurowym cieniu, dobrym wyborem jest brzoza brodawkowata, która daje „przesiany” cień, ma ozdobną białą korę i mniej inwazyjne korzenie, więc lepiej znosi bliskość domu. Całoroczną osłonę zapewnią z kolei szybko rosnące iglaste – świerk serbski osłania także zimą, a modrzew, choć równie szybki, na zimę zrzuca igły.
Najszybsze drzewa liściaste
Wśród liściastych rekordzistami tempa są wierzba i topola, które w dobrych warunkach przyrastają o dwa do trzech metrów rocznie i błyskawicznie tworzą wysoką koronę dającą cień i osłonę od wiatru. Obie lubią jednak wilgoć i mają ekspansywne korzenie, więc potrzebują przestrzeni z dala od zabudowań. Bardzo szybka jest też paulownia o ogromnych liściach. Nieco spokojniejsza, a przy tym wdzięczna, jest brzoza brodawkowata, przyrastająca 50-70 cm rocznie i dobrze rosnąca nawet na piaszczystych glebach. Uniwersalne pozostają klon, który tworzy szeroką, cienistą koronę, oraz lipa – wolniejsza, za to długowieczna i miododajna. Na działkach wilgotnych świetnie radzi sobie olsza czarna, która dodatkowo chroni glebę przed erozją.
Drzewa iglaste na całoroczną osłonę
Jeśli zależy nam na osłonie także zimą, warto sięgnąć po iglaki. Świerk, zwłaszcza serbski, rośnie szybko i tworzy gęsty, zimozielony parawan, choć potrzebuje miejsca i lepszego stanowiska. Modrzew europejski przyrasta równie dynamicznie i dobrze znosi trudniejsze warunki oraz chłód, ale trzeba pogodzić się z tym, że jesienią zrzuca igły, więc zimą nie osłoni tak jak gatunki zimozielone. Szybko rośnie także sosna czarna, odporna na trudne, miejskie warunki.
Dobór do stanowiska i gleby
Najczęstszym błędem jest wybór drzewa „bo szybko rośnie”, bez sprawdzenia, czy działka daje mu odpowiednie warunki. Tymczasem to gleba i wilgotność decydują o powodzeniu. Na stanowiska wilgotne i okresowo podmokłe najlepsze są olsza, wierzby i część topól, które inne gatunki zwyczajnie by się tam męczyły. Na przeciętnych, ogrodowych glebach dobrze rosną grab, lipa, brzoza, modrzew i świerk, o ile zapewnimy im zapas miejsca. Gleby lekkie i piaszczyste znosi zwłaszcza brzoza. Dopasowanie gatunku do stanowiska sprawia, że drzewo rośnie zdrowo i naprawdę szybko, zamiast marnieć.
Zanim posadzisz – o czym pamiętać
Szybki wzrost wiąże się z kilkoma wadami, które warto znać przed zakupem.
Największym problemem bywają agresywne korzenie wierzby, topoli i robinii, które potrafią uszkodzić fundamenty oraz przerastać rury i drenaż – dlatego takie drzewa sadzi się co najmniej 10-15 metrów od domu, a brzoza i modrzew, o mniej inwazyjnych korzeniach, są bezpieczniejsze w pobliżu zabudowań. Szybki przyrost oznacza też mniej gęste, łamliwe drewno, bardziej narażone na złamania podczas wichur, więc takich drzew nie warto sadzić nad domem czy parkingiem. Trzeba się również liczyć z krótszą żywotnością – topola żyje 80-100 lat, podczas gdy dąb kilkaset – dlatego dobrą praktyką jest łączenie drzew szybkich z wolniej rosnącymi, docelowymi. Warto także unikać gatunków ekspansywnych, jak klon jesionolistny czy robinia, które obficie się samosiewają, oraz pamiętać o alergiach związanych z pyleniem brzozy i puchem topoli. Na koniec, planując nasadzenie przy granicy, zachowaj odpowiedni dystans i uzgodnij je z sąsiadem, bo duże drzewo zacienia i zrzuca liście również na sąsiednią działkę.
Sadzenie i pielęgnacja
Szybko rosnące drzewa sadzi się tak jak inne – opisujemy to w poradniku o sadzeniu drzew i krzewów – z tą różnicą, że mają one duże zapotrzebowanie na wodę, dlatego w pierwszych latach i w czasie suszy wymagają intensywnego podlewania. Ważne jest też formowanie: wiele z tych drzew można przycinać, a nawet skracać czubek, by rosły bardziej w szerokość korony niż w górę, co ułatwia utrzymanie ich w ryzach. Jeśli szukasz szybkiej zielonej ściany, rozważ też gęsty żywopłot, a po inspiracje do komponowania drzew i krzewów zajrzyj do naszego ogrodu dendrologicznego. O rodzimych gatunkach piszemy również w tekście o drzewach liściastych.
Szybko rosnące drzewa – poradnik (PDF do druku)
Tabela gatunków na cień i osłonę z tempem wzrostu i uwagami oraz zestaw przestróg na jednej stronie. Wydrukuj i weź do ogrodu.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie drzewo rośnie najszybciej?
Najszybciej rosną wierzba, topola i paulownia, przyrastające nawet o dwa, trzy metry rocznie. Są jednak krótkowieczne i wymagają dużo miejsca oraz odpowiednich warunków.
Jakie szybko rosnące drzewo na osłonę i prywatność?
Na wysoką osłonę dobrze sprawdzają się topola włoska, świerk i grab. Świerk zapewnia parawan także zimą, bo jest zimozielony.
Jakie drzewo na szybki cień?
Gęsty cień szybko dają katalpa, klon i lipa, o szerokich liściach i rozłożystej koronie. Lekki, ażurowy cień zapewni brzoza.
Jak daleko od domu sadzić topolę lub wierzbę?
Co najmniej 10-15 metrów, ponieważ ich agresywne korzenie mogą uszkadzać fundamenty oraz przerastać rury i drenaż. Bliżej domu bezpieczniejsze są brzoza i modrzew.
Czy szybko rosnące drzewa są bezpieczne blisko domu?
Nie wszystkie. Wierzba, topola i robinia mają inwazyjne korzenie i łamliwe drewno, więc lepiej sadzić je z dala od budynków. Bliżej domu wybieraj gatunki o spokojniejszym wzroście.
Jakie drzewa iglaste rosną szybko?
Szybko rosną świerk serbski i pospolity, modrzew europejski oraz sosna czarna. Świerk osłania przez cały rok, a modrzew zrzuca igły na zimę.
Źródła
- Poradniki ogrodnicze i szkółkarskie – szybko rosnące drzewa liściaste i iglaste
- Opracowania o drzewach na cień, osłonę i wiatrochron
- Materiały o systemach korzeniowych, łamliwości i żywotności drzew
- Informacje o gatunkach ekspansywnych oraz alergenności drzew