Zbiornik na deszczówkę pozwala zebrać wodę z dachu i wykorzystać ją do podlewania ogrodu, bez sięgania po wodę z kranu. Do wyboru są zbiorniki naziemne (proste w montażu, ustawiane pod rurą spustową) oraz podziemne (o dużej pojemności, ukryte pod ziemią). Przy pojemności od 2 m³ można starać się o dofinansowanie z rządowego programu Moja Woda.
W tym poradniku pokazuję, dlaczego warto zbierać deszczówkę, jakie zbiorniki są dostępne, jak dobrać pojemność i podłączyć zbiornik do rynny oraz jak sięgnąć po dotację. To jeden z filarów oszczędnego, ekologicznego ogrodu – więcej w dziale ekologia i zrównoważony rozwój.
Dlaczego warto zbierać deszczówkę
Powodów jest kilka i każdy z osobna wystarcza. Po pierwsze, oszczędność – woda z dachu jest darmowa, a latem podlewanie potrafi mocno podbić rachunki. Po drugie, przeciwdziałanie suszy – zatrzymanie deszczu na własnej działce odciąża wodociągi i kanalizację, zwłaszcza podczas nawalnych opadów. Po trzecie, i często niedoceniane, jakość wody: deszczówka jest miękka i pozbawiona chloru, więc rośliny znoszą ją znacznie lepiej niż twardą wodę z kranu. Szczególnie skorzystają gatunki kwasolubne, jak borówka amerykańska, rododendrony czy hortensje, którym twarda woda z czasem szkodzi.
To rozwiązanie szczególnie zyskuje na znaczeniu wobec coraz częstszych i dłuższych okresów suszy oraz rosnących cen wody. Zatrzymana deszczówka to nie tylko oszczędność, ale i realna odporność ogrodu na upalne tygodnie bez deszczu, a przy okazji mniejsze ryzyko lokalnych podtopień po gwałtownych burzach.
Rodzaje zbiorników na deszczówkę
Zbiorniki dzielą się na dwie główne grupy, a wybór między nimi to najważniejsza decyzja w całym projekcie.
Zbiorniki naziemne to najprostsze rozwiązanie – od klasycznych beczek po ozdobne pojemniki udające kamień czy słup. Ustawia się je pod rurą spustową, montaż jest łatwy, a koszt niski; ich wadą jest ograniczona pojemność (zwykle od 200 do 2000 litrów) i konieczność opróżnienia oraz zabezpieczenia na zimę, by nie rozsadził ich lód. Zbiorniki podziemne zakopuje się w gruncie, dzięki czemu nie zajmują miejsca, nie zamarzają i mają znacznie większe pojemności (od 2000 do nawet kilkunastu tysięcy litrów). Płaci się za to wyższą ceną, koniecznością wykopu i zwykle montażem pompy. Do retencji zaliczają się też oczka wodne oraz systemy rozsączające wodę w gruncie. Zbiorniki naziemne wykonuje się najczęściej z lekkiego, trwałego polietylenu, a podziemne z wytrzymałego tworzywa lub betonu; dostępne są też modułowe skrzynki rozsączające, magazynujące wodę pod powierzchnią gruntu.
Jaką pojemność wybrać
Pojemność dobiera się do trzech rzeczy: powierzchni dachu (im większy, tym więcej wody spłynie), wielkości ogrodu do podlewania oraz realnego zużycia wody. Do niewielkiego ogrodu i podlewania konewką wystarczy beczka 200-500 litrów przy rynnie. Kto chce podlewać większy ogród wężem lub zautomatyzować nawadnianie, powinien myśleć o zbiorniku liczonym w metrach sześciennych. Warto zapamiętać jedną granicę: 2 m³ (2000 litrów) to minimalna pojemność, od której zaczyna się dofinansowanie z programu Moja Woda – można ją zresztą uzyskać, łącząc kilka mniejszych zbiorników.
Jak podłączyć zbiornik do rynny
Montaż naziemnego zbiornika jest w zasięgu każdego, kto poradzi sobie z podstawowymi narzędziami.
Zacznij od wyboru miejsca – zbiornik naziemny ustaw stabilnie i równo, blisko rury spustowej. W rurze zamontuj zbieracz deszczówki (odgałęźnik), który kieruje wodę do zbiornika, a przy jego przepełnieniu odprowadza nadmiar dalej rurą. Na wlocie warto dać filtr lub sito, które zatrzyma liście i zanieczyszczenia. Pamiętaj o przelewie odprowadzającym nadmiar wody, gdy zbiornik jest pełny. Na koniec zadbaj o pobór wody – w zbiornikach naziemnych wystarczy kran z wężem, a w podziemnych stosuje się pompę. Przy zbiorniku podziemnym całość, łącznie z doprowadzeniem rur i wykopem, lepiej powierzyć fachowcom.
Jak wykorzystać zebraną wodę
Najczęściej deszczówka służy do podlewania – ogrodu, warzywnika, rabat i trawnika – oraz do uzupełniania oczka wodnego. Można nią także myć taras, narzędzia czy rower, a po zamontowaniu odpowiedniej instalacji również spłukiwać toaletę, co realnie obniża zużycie wody pitnej. Dzięki temu, że jest miękka, sprawdza się wszędzie tam, gdzie twarda woda zostawia osad. To woda, która i tak spadłaby na działkę – warto po prostu zatrzymać ją tam, gdzie się przyda.
Konserwacja i bezpieczeństwo
Zbiornik wymaga niewiele uwagi, ale o kilku rzeczach trzeba pamiętać. Co jakiś czas oczyść filtr i sito z liści i osadów, bo zapchane przestają przepuszczać wodę. Zbiornik naziemny na zimę opróżnij i odłącz od rynny, żeby zamarzająca woda go nie rozsadziła – zbiorniki podziemne, poniżej granicy przemarzania, są pod tym względem bezpieczne. Trzymaj zbiornik zakryty i zacieniony, bo światło sprzyja glonom, a otwarta woda przyciąga komary. Pamiętaj też, że deszczówka nie nadaje się do picia bez specjalnego uzdatniania – to woda do ogrodu i celów gospodarczych.
Dofinansowanie – program Moja Woda
Zbieranie deszczówki wspiera rządowy program Moja Woda, skierowany do właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych. Dofinansowanie sięga zwykle do 80 procent kosztów kwalifikowanych, a maksymalna kwota (rzędu kilku tysięcy złotych) zależy od aktualnej edycji programu. Warunkiem jest szczelny zbiornik o pojemności co najmniej 2 m³ – pojedynczy albo złożony z kilku mniejszych. Wsparcie obejmuje nie tylko zbiorniki naziemne i podziemne, ale też oczka wodne, systemy rozsączające, a nawet elementy do wykorzystania wody, jak pompy i filtry. Nabory ogłaszają co roku wojewódzkie fundusze ochrony środowiska (WFOŚiGW); w wielu miastach działają dodatkowo lokalne programy dotacji, jak „Złap deszcz”.
Najczęstsze błędy
Kilka pomyłek powtarza się najczęściej:
- Za mały zbiornik – beczka szybko się przelewa, a spora część deszczu ucieka do kanalizacji.
- Brak filtra i przelewu – bez nich zbiornik się zamula, a nadmiar wody zalewa okolice fundamentów.
- Otwarty zbiornik – to glony, komary i realne zagrożenie dla małych dzieci; woda powinna być przykryta.
- Zapomniana zima – nieopróżniony zbiornik naziemny może pęknąć od lodu.
Zbiornik na deszczówkę – dobór, montaż i dotacja do pobrania
Gotowa lista: jak dobrać zbiornik i pojemność, kolejne kroki montażu oraz warunki programu Moja Woda – do wydrukowania.
Najczęstsze pytania
Jaki zbiornik na deszczówkę wybrać?
Do małego ogrodu i podlewania konewką wystarczy naziemna beczka 200-500 litrów pod rurą spustową. Przy większym ogrodzie lub automatycznym nawadnianiu lepszy jest zbiornik podziemny o dużej pojemności, który nie zajmuje miejsca i nie zamarza.
Jaką pojemność zbiornika wybrać?
To zależy od powierzchni dachu, wielkości ogrodu i zużycia wody. Dla niewielkich potrzeb wystarczy kilkaset litrów, dla większych – kilka metrów sześciennych. Pojemność 2 m³ to próg, od którego przysługuje dofinansowanie z programu Moja Woda.
Jak podłączyć zbiornik na deszczówkę do rynny?
W rurze spustowej montuje się zbieracz (odgałęźnik) kierujący wodę do zbiornika, z filtrem na wlocie i przelewem na nadmiar wody. W zbiorniku naziemnym wodę pobiera się kranem z wężem, a w podziemnym pompą.
Czy na zbiornik na deszczówkę jest dofinansowanie?
Tak. Rządowy program Moja Woda dofinansowuje zakup i montaż instalacji do retencji deszczówki dla domów jednorodzinnych, przy zbiorniku o pojemności co najmniej 2 m³. Nabory prowadzą wojewódzkie fundusze ochrony środowiska.
Do czego można używać deszczówki?
Przede wszystkim do podlewania ogrodu, warzywnika i trawnika oraz uzupełniania oczka wodnego. Po zamontowaniu instalacji można nią też spłukiwać toaletę czy myć taras. Jest miękka, więc rośliny znoszą ją lepiej niż wodę z kranu.
Źródła
- Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie fundusze – program Moja Woda
- Materiały informacyjne o retencji wód opadowych i przeciwdziałaniu suszy
- Poradniki techniczne dotyczące montażu zbiorników i instalacji deszczowych